Strona główna
Historia Drukuj
Początki Sekcji Teorii Poznania i Filozofii Języka na kierunku Filozofii Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego sięgają roku akademickiego 1965/66, kiedy to Rada Wydziału ukonstytuowała w zakresie działalności dydaktycznej i naukowej Wydziału Filozofii Chrześcijańskiej Akademii Teologii Katolickiej 7 specjalizacji, a wśród nich Specjalizację Gnozeologii Ogólnej i Szczegółowej oraz Epistemologii Ogólnej i Szczegółowej (wraz z metodologią nauk, ale bez filozofii przyrodoznawstwa). Racją utworzenia tej sekcji była dominacja w filozofii XX wieku badań teoriopoznawczych i epistemologicznych, w szczególności nad językiem oraz podstawami i strukturą logiczną poszczególnych nauk.

Sekcja Teorii Poznania i Filozofii Języka obecnie składająca się z dwóch katedr, wcześniej opierała się tylko na Katedrze Teorii Poznania, a początkowo na Zakładzie Ogólnej Metodologii Nauk i Teorii Poznania. Stąd badania naukowe i zadania dydaktyczne związane ze specjalnością realizowane były zasadniczo przez pracowników tej katedry. Przez cały ponad trzydziestoletni okres działalności uprawiano teorię poznania nawiązując do trzech nurtów filozofowania: tomistycznego, fenomenologicznego i analitycznego, podejmując zarówno badania systemowe, jak i historycznofilozoficzne. Koncentrowały się one wokół problemów: koncepcji teorii poznania, doświadczenia w ogólności i spostrzeżenia zmysłowego, miejscu poznania w strukturze osoby ludzkiej, świadomości i intencjonalności, języka, a także poznania praktycznego. Badania historyczno-filozoficzne traktowano zasadniczo jako przygotowanie do badań systemowych, ale niekiedy i autonomicznie. Wraz z powołaniem w 2005 r. Katedry Filozofii Języka zainteresowania badawcze sekcji nie tyle się poszerzyły, gdyż problematyka języka była podejmowana przez pracowników sekcji, co zostały uwyraźnione.

Zakres i sposób podejmowania zagadnień teoriopoznawczych i filozoficzno-językowych rzutuje na dydaktykę. Program zajęć dydaktycznych dla Specjalizacji Gnozeologii Ogólnej i Szczegółowej oraz Epistemologii Ogólnej i Szczegółowej był komplementarny względem Specjalizacji Logiki Formalnej, co wynikało z faktu związania obu specjalności z powstałą w 1957 roku Katedrą Logiki, Ogólnej Metodologii Nauk i Teorii Poznania. Programy zajęć obu specjalizacji różniły się seminariami, wykładami monograficznymi, a także ćwiczeniami specjalistycznymi. Specyfika badań teoriopoznawczych sytuowała specjalizację gnozeologii oraz epistemologii na pograniczu filozofii o orientacji humanistycznej i filozofii o orientacji przyrodniczej, co ujawniło się wyraźnie, gdy w roku akademickim 1984/85 program studiów filozoficznych ujęto w dwa kierunki: kierunek filozofii orientacji humanistycznej i kierunek filozofii orientacji przyrodniczej. Wtedy to specjalizację podzielono na dwie, wiążąc specjalizację gnozeologii z pierwszym, a specjalizację epistemologii z drugim kierunkiem. Oparcie jednak obu na istniejącej już wtedy Katedrze Teorii Poznania, należącej do kierunku filozofii orientacji humanistyczej, sprawił, że program studiów obu specjalizacji był taki sam, co naturalnie prowadziło do ukonstytuowania się jednej Specjalności Teorii Poznania.

Od roku 1984/85 opracowywano własny program dydaktyczny dla każdej specjalności. Składał się on i składa z trzech typów zajęć: ogólno-filozoficznych (relizowanych zasadniczo na I i II roku studiów), specjalistycznych (realizowanych od II roku studiów) i uzupełniających (realizowanych od II roku studiów). Specyfika badań teoriopoznawczych sprawia, że istnieje ścisła współpraca dydaktyczna i naukowa Sekcji Teorii Poznania przede wszystkim z Sekcjami: Filozofii Przyrody oraz Logiki i Metodologii Nauk, a także z Instytutem Ekologii Człowieka i Bioetyki, który wywodzi się z dawnej Sekcji Ekologii Człowieka i Bioetyki. Studenci mają możliwość uczestniczenia w zajęciach tych sekcji, jak również studenci innych sekcji oraz spoza Wydziału Filozofii Chrześcijańskiej z racji merytorycznych realizują częściowo swój program studiów na zajęciach prowadzonych przez pracowników Sekcji Teorii Poznania i Filozofii Języka.

Pokrótce - zajęcia dydaktyczne z teorii poznania, prowadzone na ATK, a obecnie UKSW, przedstawiają się następująco:

Wykład kursoryczny Teorii poznania dla II roku kierunku Filozofii, a potem także Wyższego Zawodowego Studium Etyki (60 godz. rocznie) prowadzili: ks. prof. dr hab. P. Chojnacki (1954-69), doc. dr hab. A. B. Stępień (1969-1972), ks. dr J. Chalcarz (1972-74), ks. mgr M. Bombik (1975/76); prof. dr hab. A. Półtawski (1974-1993); ks. prof. UKSW dr hab. Jan Krokos (1993-).

Przez jeden rok (1982/83) wykład: Teoria poznania w ujęciu filozofii klasycznej - prowadził ks. doc. dr hab. E. Morawiec, ówczesny kierownik Katedry Ontologii i Teodycei. Ponadto prowadzony był wykład kursoryczny Teorii poznania dla kierunku psychologii (30 godz. rocznie) i (nadal) na Wydziale Teologicznym (m.in. doc. dr hab. Antoni B. Stępień, dr Edward Nieznański, ks. dr J. Chalcarz, ks. dr Sławomir Szczyrba, ks. dr Andrzej Abdank-Kozubski, prof. UKSW dr hab. Janina Buczkowska). Prowadzony jest także wykład: Filozofia i jej podstawowe problemy dla Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego UKSW (prof. UKSW dr hab. Janina Buczkowska).

Ponadto prowadzone były następujące wykłady historyczno-filozoficzne: ks. dr M. Molski (kierownik Zakładu Historii Nauk): Zagadnienie poznania w filozofii greckiej (1956/57); ks. dr J. Chalcarz, Historia tomistycznej teorii poznania (1972/73); ks. dr Jan Krokos, Z historii problematyki teoriopoznawczej (1975/76).

Od 2001/2002 prof. PW dr hab. Marek Maciejczak prowadzi na przemian wykład Język a poznanie – zarys historyczny oraz Język a poznanie - ujęcie systemowe.

Wykłady monograficzne prowadzili:

Ks. prof. dr hab. P. Chojnacki: Główne koncepcje nauk i filozofii (1955/56); Czynności myślowe i formy inteligencji (1956/57, 1961/62); Krytycyzm kantowski (1956/57, 1961/62); Rodzaje przeświadczenia i pewności sądów (1957/58); Realizm krytyczny i jego odmiany (1958/59); Psychologia myślenia (1959/60); Fenomenologia jako metoda i jako filozofia a egzystencjalizm (1960/61); Problemy metateorii filozofii (1964/65); Krytycyzm kantowski - wykład poszerzony (1965/66).

Ks. dr Józef Chalcarz: Krytycyzm szkoły lowańskiej (1971/72); Realizm bezpośredni wobec trudności (1972/73); Problem, punkt wyjścia i metoda teorii poznania (1972/73); Problem teoriopoznawczy (1973/74).

Prof. dr hab. Andrzej Półtawski: Z zagadnień spostrzegania zmysłowego (1970/71); Podstawowe zagadnienia ontologii sztuki (1972/73); Wstęp do fenomenologii Husserla (1972/73); Psychologia postaci i jej konsekwencje filozoficzne (1974/75); Punkt wyjścia w krytycznej teorii poznania (1974/75); Wybrane zagadnienia z problematyki doświadczenia (1975/76, 1976/77); Z epistemologicznej problematyki języka (1976/77); Z problematyki doświadczenia (1978/79, 1981/1982, 1982/83); Fenomenologiczne podstawy realizmu (1982/83; 1984/85); Problematyka roli zmysłów w doświadczeniu (1985/86, 1986/87).

Dr Robert Piłat: Filozoficzne problemy współczesnej semantyki (1992/93, 1993/94, 1994/95); Logiczne podstawy języka (1993/94, 1994/95); Umysłowa reprezentacja świata (1998/99).

Prof. PW dr hab. Marek Maciejczak: Zagadnienie intencjonalności (1993/94, 1996/97, 1997/98); Problemy percepcji (1993/94, 1994/95); Pojęciowy model świata (1998/99), Brentana koncepcja świadomości (1999/2000), Fenomenologia percepcji M. Merleau-Ponty’ego (2001/2002), Husserlowska teoria świadomości (2002/2003), ?wiadomość czasu w fenomenologii Husserla (2003/2004), Contemporary philosophy: phenomenon and analysis (2005/2006).

Ks. prof. UKSW dr hab. Jan Krokos: Poznanie wartości moralnych (1992/93, 1993/94); Fenomenologia Husserla (1994/95); Prawda a wolność (1995/96, 1998/99); Tomaszowa nauka o sumieniu (1996/97); Z poblematyki poznania moralności (1997/98).

Prof. UKSW dr hab. Janina Buczkowska: Współczesne teorie znaczenia - internalizm i eksternalizm (2005/2006)

Seminaria z teorii poznania prowadzili: ks. prof. dr hab. P. Chojnacki, ks. dr J. Chalcarz, prof. dr hab. A. Półtawski, dr Robert Piłat, prof. PW dr hab. Marek Maciejczak, ks. prof. UKSW dr hab. Zbigniew ?epko, ks. prof. dr hab. Jan Krokos, zaś proseminaria - prof. dr hab. A. Półtawski, dr Robert Piłat, ks. prof. UKSW dr hab. Jan Krokos.

Od 2001/2002 r. Seminarium i Proseminarium z filozofii języka prowadzi prof. PW dr hab. Marek Maciejczak, a do 2004/2005 Seminarium i Proseminarium z filozofii analitycznej – prof. UKSW dr hab. Janina Buczkowska.

Ponadto prowadzono i obecnie prowadzi się translatoria (prof. dr hab. A. Półtawski, dr Robert Piłat, prof. PW dr hab. Marek Maciejczak) i różnego typu ćwiczenia (ks. dr J. Chalcarz, prof. dr hab. Andrzej Półtawski, dr Robert Piłat, dr Marek Maciejczak, ks. mgr January Budzisz, mgr Beata A. Błaszczyk).

Kierownikami, koordynatorami czy kuratorami specjalności byli każdorazowi kierownicy Katedry Teorii Poznania (i jej poprzednika - Zakładu Ogólnej Metodologii Nauk i Teorii Poznania, wchodzącego w skład Katedry Logiki, Ogólnej Metodologii Nauk i Teorii Poznania): ks. prof. dr hab. P. Chojnacki i prof. dr hab. A. Półtawski lub pełniący obowiązki kierownika tej katedry profesorowie ATK i UKSW: ks. dr hab. K. Kloskowski i ks. dr hab. Józef M. Dołęga.

Od roku 2003/2004 kierownikiem Sekcji Teorii Poznania i Filozofii Języka jest ks. prof. UKSW dr hab. Jan Krokos.

W ramach sekcji jedna osoba uzyskała tytuł profesora, cztery – stopień doktora habilitowanego, sześć osób obroniło doktoraty, a ok. 70 uzyskało magisteria.

 

Gościmy

Copyright © 2017 UKSW Wszelkie prawa zastrzeżone
Informacja o ciasteczkach